Sıkça Sorulan Sorular

Kurban, Yüce Allah'ın rahmetine yaklaşmak amacıyla ibadet niyetiyle kesilen özel hayvandır ve Kurban Bayramı günlerinde (ilk üç gün) Allah rızası için yapılır. Kurban kesmek; hür, mukîm (yolcu olmayan), müslim ve zengin kimseye vacibdir (Hanefi mezhebine göre). Zenginden maksat, temel ihtiyaçları dışında en az 80 gram altın değerinde bir mala sahip olan kimsedir ve zekâtın aksine bu nisabın üzerinden bir yıl geçme şartı aranmaz. İmam Muhammed'e göre ve fetva da buna göre olduğu üzere, kurban yükümlülüğü için akıl ve büluğ şarttır. İmam Şafiî ve İmam Malik'e göre ise kurban vacib değil, müekked bir sünnettir. Kurban ibadeti, Hak yolunda fedakârlığın bir nişanı ve Allah'ın verdiği nimetlere karşı bir şükürdür; sonuçta sevaba ulaşmaya ve belalardan korunmaya vesiledir.

📚 KAYNAK: Mevsuatu’l Fıkhiyye, Büceyrmî, İbn Âbidîn, Reddü’l-Muḥtār

Hanefî mezhebine göre kurban vaciptir. Yani zengin, mukim (yolcu olmayan), akıllı, baliğ (ergen) ve hür olan Müslüman kimsenin kurban kesmesi vaciptir.

Delil olarak,
“فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ”
(“Rabbin için namaz kıl ve kurban kes” – Kevser, 2) ayeti,
ve Peygamber Efendimizin şu hadisi zikredilir:
“من كان له سعة ولم يضح فلا يقربن مصلانا”
(“Kim imkân bulduğu hâlde kurban kesmezse bizim namazgâhımıza yaklaşmasın.”)

📚 KAYNAK:
(Şeybânî, el-Aṣl, 3/87; Serahsî, el-Mebsût, 12/10; Kâsânî, Bedâiʿ, 6/283; İbn Mâze, el-Muḥît, 6/85; İbn Âbidîn, Reddü’l-Muḥtâr, 6/312)

Serahsî, kurbanın hikmetini şöyle açıklar: “Allah’a yakınlık ancak nefsin arzularını terkle olur; malın en sevileni olan can taşıyan hayvanı Allah için kesmek, nefsin tezkiyesidir” (Serahsî, el-Mebsût, 12, 9).
Kâsânî, kurbanın kıyas bakımından zekâtla benzer olduğunu, ikisinde de maldan bir payın Allah rızası için çıkarıldığını; ancak kurbanın “nahr” fiiliyle sembolik ibadet haline geldiğini söyler (Kâsânî, Bedâiʿ, 6, 284).
İbn Mâze, kurbanın “şükür ibadeti” yönünü vurgular; nimetin artması için şükrün kanla ifade edildiğini, bu yüzden sadaka veya başka şekillerle ikame edilemeyeceğini belirtir.

📚 KAYNAK: (İbn Mâze, el-Muḥît, 6, 100).

Ortak kesilen kurbanlarda, hissedarlardan her birinin kurbanlarını aynı maksat için kesmiş olmaları gerekmez. Ortakların her birinin ibadet niyetiyle katılmış olması kaydıyla bir kısmı udhiyye, diğer bir kısmı ise adak, akîka veya nâfile kurbanı olarak niyet edebilirler...

📚 KAYNAK: (Kâsânî, Bedāiʿu’s-Sanāiʿ, 6, 291)

Sevabı ölüye bağışlanmak üzere kurban kesilebilir. Eğer vasiyet etmişse caizdir ve eğer bu kurban ölünün üstüne vaciptiyse varisin bu kurbanı kesmesi vacip olur. Eğer vasiyet etmemişse aynı şekilde caizdir. Kesecek kişi kendi malından vererek kesebilir.

* Hanefî mezhebinde ölmüş biri kurban hissesine dâhil edilemez; çünkü kurban bir ibadet olup niyet şarttır. Ancak kişi, kendi adına kurban kesip sevabını ölüye bağışlayabilir; bu takdirde ibadet geçerli olur, sevap ölüye ulaşır.

📚 KAYNAK: (Mevsuatu’l Fıkhiyye), (İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr, 6, 326).

Hanefî mezhebine göre,
Aile fertlerinden karı, koca ve yetişkin çocuklardan kimin borcu ve temel ihtiyaçları dışında 80.18 gr. miktar altın değerinde parası veya nâmî (artıcı) olmasa bile nisaba ulaşan fazla malı ve eşyası varsa, o kimse zengin sayılır. Bu şartlara göre aile fertlerinden dinen zengin sayılan her biri, fıtır sadakası vermekle mükellef oldukları gibi, kurban bayramında da kurban kesmekle yükümlüdürler.

Sonuç olarak Hanefî mezhebinde, aynı evde yaşayan karı, koca veya yetişkin çocuklardan her biri, dinen zengin sayılıyorsa ayrı ayrı kurban kesmek zorundadır; evin reisi veya birinin kesimi, diğer zengin fertlerden kurban vecibesini düşürmez.

📚 KAYNAK: (Şeybânî, el-Aṣl, 3, 87; Serahsî, el-Mebsût, 12, 8–10; Kâsânî, Bedâiʿ, 5, 67; İbn Mâze, el-Muḥît, 4, 112; İbn Âbidîn, Reddü’l-Muḥtâr, 6, 313).

Kurban kesecek kimsenin veya hisseye girecek ortağın, kurbanı bizzat görmesi yahut kesim anında hazır bulunması vâcip veya şart değildir; ancak müstehabtır. Çünkü maksat, niyetin Allah’a yakınlık kastıyla gerçekleşmesidir; bu ise görme veya hazır bulunma şartına bağlı değildir.

📚 KAYNAK: (Kâsânî, Bedâiʿ, 5, 71; İbn Mâze, el-Muḥît, 4, 217; İbn Âbidîn, Reddü’l-Muḥtâr, 6, 317)

Yolcu (seferî), kurban kesmekle mükellef değildir.Dolayısıyla Kurban bayramında kesmek üzere kurban alan kişi, sefere çıksa, zenginse, Akikaya çevirebilir veya satabilir. Çünkü kesmesi vacib değildir . Ancak, fakirse adak olacağından çeviremez....

📚 KAYNAK: (ibn Âbidin, Reddi'l-muhtâr, 6/312).